Koelen met een warmtepomp: hoe werkt dat in huis?

Een warmtepomp wordt meestal gekozen om de woning duurzaam te verwarmen. Want de naam zegt het eigenlijk al: een warmtepomp zorgt ervoor dat je warmte krijgt.

Maar zodra de temperaturen buiten oplopen, komt vaak de vraag over koelen naar boven. Kun je met een warmtepomp ook je huis koeler maken? In veel gevallen kan dat inderdaad. Wel hangt het af van het type warmtepomp, de instellingen en de manier waarop de warmte in huis wordt afgegeven.

In deze blog leggen we uit hoe koelen met een warmtepomp werkt, waar je rekening mee moet houden en hoe je het meeste uit de koelfunctie haalt.

Hoe werkt koelen met een warmtepomp?

Bij verwarmen stuurt de warmtepomp warm water door de installatie in huis. Dat warme water gaat bijvoorbeeld door de vloerverwarming, radiatoren of convectoren. Zo wordt de warmte aan de woning afgegeven.

Bij koelen gebeurt het andersom. De warmtepomp stuurt koeler water door hetzelfde systeem. Dat koelere water neemt warmte uit de woning op. De vloer, radiator of convector wordt daardoor iets koeler dan de ruimte, waardoor de temperatuur in huis minder snel oploopt.

Dat betekent niet dat een warmtepomp hetzelfde werkt als een airco. Een airco blaast koude lucht de ruimte in en kan een kamer snel kouder maken. Een warmtepomp koelt via water in het afgiftesysteem. Daardoor gaat het rustiger en gelijkmatiger. Je voelt geen koude luchtstroom, maar merkt vooral dat de woning aangenamer blijft.

Of dat goed werkt, hangt sterk af van het type warmtepomp dat je hebt. Niet iedere warmtepomp kan namelijk koelen. Daarom is het belangrijk om eerst te kijken welke soorten warmtepompen geschikt zijn om mee te koelen.

Welke warmtepompen kunnen koelen?

Niet iedere warmtepomp kan automatisch koelen. Sommige warmtepompen zijn alleen geschikt om te verwarmen. Andere warmtepompen hebben wel een koelfunctie, maar die moet dan ook goed ingesteld zijn.

Ook het type warmtepomp maakt verschil. Een bodemwarmtepomp kan vaak passief koelen. Daarbij wordt gebruik gemaakt van de koelte uit de bodem. De warmtepomp hoeft dan minder hard te werken, waardoor deze manier van koelen erg energiezuinig is.

Bij een lucht-waterwarmtepomp gaat het meestal om actieve koeling. De warmtepomp draait dan wel om warmte uit de woning te halen en af te voeren. Dat kost meer stroom dan passieve koeling, maar kan nog steeds een goede manier zijn om de woning comfortabeler te houden.

Maar met alleen een warmtepomp die kan koelen ben je er nog niet. De koeling moet ook goed in de woning terechtkomen. Daarvoor is vooral de installatie in huis belangrijk.

Hoe goed je woning kan koelen hangt af van de installatie in huis

Vloerverwarming is vaak geschikt om mee te koelen. Dat komt doordat de vloer een groot oppervlak heeft. Daardoor kan er relatief veel warmte uit de woning worden opgenomen.

Bij gewone radiatoren is dat lastiger. Radiatoren zijn vooral gemaakt om warmte af te geven. Koelen via radiatoren kan wel, maar het effect is meestal beperkter. Radiatoren met ventilatoren of speciale convectoren werken beter, omdat ze meer lucht langs het koele oppervlak bewegen.

Omdat er bij deze manier van koelen water door de woning stroomt, is condens een belangrijk aandachtspunt. Als het water in de vloer, leidingen of radiatoren te koud wordt, kan er vocht ontstaan. Daarom wordt de watertemperatuur bij koelen vaak begrensd. De installatie koelt dan niet onbeperkt koud, maar blijft binnen veilige waardes.

Zie je toch condens op de vloer, leidingen of radiatoren? Dan staat het systeem waarschijnlijk te koud ingesteld of is de luchtvochtigheid in huis hoog. In dat geval is het verstandig om de instellingen te laten controleren.

Door die begrenzing moet je koelen met een warmtepomp vooral zien als comfortkoeling. Het systeem helpt om de woning aangenamer te houden en voorkomt dat de temperatuur snel oploopt. Het is niet bedoeld om een ruimte in korte tijd ijskoud te maken.

Hoe haal je het meeste uit de koelfunctie?

Omdat een warmtepomp rustig koelt, werkt het systeem het beste als je op tijd begint. Wacht dus niet tot de woning al helemaal warm is, maar zet de koeling eerder aan. Zo kan de warmtepomp helpen om de temperatuur stabieler te houden.

Daarnaast helpt het om warmte zoveel mogelijk buiten te houden. Houd ramen en deuren overdag gesloten wanneer het buiten warmer is dan binnen. Gebruik ook zonwering, gordijnen of screens aan de zonkant van de woning. Hoe minder warmte er binnenkomt, hoe minder de warmtepomp hoeft te koelen.

Is het ’s avonds of ’s nachts buiten juist koeler? Dan kan ventileren helpen om warmte uit de woning kwijt te raken. Zo begin je de volgende dag met een koelere woning.

Ook de instellingen in huis maken verschil. Zet zoveel mogelijk geschikte afgiftepunten open, zoals vloergroepen, radiatoren of convectoren die kunnen koelen. Hoe meer oppervlak beschikbaar is, hoe beter het systeem de woning kan koelen.

Bij verwarmen worden ruimtes soms dichtgezet om energie te besparen. Bij koelen werkt dat vaak juist minder goed. Als er maar een klein deel van de installatie openstaat, kan de warmtepomp de warmte minder goed kwijt. Door meer open te zetten, kan het systeem rustiger en gelijkmatiger koelen.

Koelen met een warmtepomp vraagt dus vooral om vooruitdenken: op tijd beginnen, warmte buiten houden en de installatie voldoende ruimte geven om warmte uit de woning op te nemen.

Slim koelen met Wubbo

Daar komt slimme aansturing bij kijken. Want koelen werkt niet alleen beter door de juiste instellingen, maar ook door het juiste moment te kiezen.

Met Wubbo kan het energiesysteem slimmer worden aangestuurd. Zo kan de installatie beter worden afgestemd op de temperatuur in huis, de beschikbare energie en de rest van het systeem. Bijvoorbeeld wanneer er veel zonnestroom beschikbaar is.

Zo werken de warmtepomp, zonnepanelen en andere onderdelen van het energiesysteem beter samen. Dat maakt koelen niet alleen comfortabeler, maar ook slimmer afgestemd op het energiegebruik in huis.

Zo maak je jouw woning klaar voor warme zomers

Overweeg je een warmtepomp en wil je weten of deze ook geschikt is om te koelen? Of ben je benieuwd wat er nodig is om jouw woning comfortabel te houden tijdens warme dagen? Dan is het verstandig om je goed te laten adviseren.