Zonneboiler: haal meer warmte uit de zon

Iedereen kent zonnepanelen. Ze zetten zonlicht om in elektriciteit en zijn voor veel mensen een bekende stap richting verduurzaming. Maar de zon kan ook op een andere manier worden benut: niet om stroom op te wekken, maar om warmte direct op te vangen en op te slaan.

Dat is precies wat een zonneboiler doet. Een zonneboiler gebruikt zonnewarmte om warmte op te slaan in een boilervat. Die warmte kan later worden gebruikt voor warm water of om de verwarming te ondersteunen. Denk aan douchen, schoonmaken, spoelen of extra warmte in huis.

Daarmee gebruikt een zonneboiler de zon op een andere manier dan zonnepanelen.

Zonnepanelen leveren elektriciteit. Een zonneboiler levert opgeslagen warmte. En juist warmte is in veel woningen en gebouwen een groot deel van de energievraag.

Een zonneboiler is daarom vooral interessant in situaties waar regelmatig warmte nodig is. Niet als los systeem op het dak, maar als onderdeel van een slimme energieoplossing waarin opwek, opslag en verbruik goed op elkaar worden afgestemd.

Hoe werkt een zonneboiler?

Een zonneboiler bestaat uit zonnecollectoren op het dak en een boilervat in de woning. De zonnecollectoren vangen de warmte van de zon op. Die warmte wordt via een vloeistof naar het boilervat gebracht, waar de warmte wordt opgeslagen.

Het boilervat is goed geïsoleerd. Daardoor blijft de warmte niet alleen overdag beschikbaar, maar ook op momenten dat de zon niet schijnt. Pas wanneer er langere tijd weinig zon is, of wanneer er veel warmte wordt gebruikt, daalt de temperatuur in het vat verder.

Op dat moment springt de naverwarming bij. Dat kan bijvoorbeeld een cv-ketel, warmtepomp of houtkachel-cv zijn. Zo doet de zon zoveel mogelijk van het werk, terwijl een aanvullende warmtebron beschikbaar blijft wanneer dat nodig is.

Geen zonnepanelen, maar zonnecollectoren

Zonnecollectoren worden vaak verward met zonnepanelen. Dat is logisch, want beide liggen meestal op het dak en maken gebruik van de zon. Toch doen ze iets heel anders.

Zonnepanelen zetten zonlicht om in elektriciteit. Die stroom kun je gebruiken voor bijvoorbeeld apparaten, verlichting, een warmtepomp, laadpaal of thuisbatterij. Het rendement van zonnepanelen ligt vaak rond de 18% tot 23%.

Zonnecollectoren werken anders. Zij gebruiken de warmte van de zon direct. Daardoor ligt het rendement vaak hoger dan bij zonnepanelen. Afhankelijk van het systeem en de omstandigheden ligt dit meestal tussen de 40% en 70%. De warmte van de zon hoeft namelijk niet eerst te worden omgezet in elektriciteit, maar wordt direct opgevangen en opgeslagen.

Toch betekent een hoger rendement niet automatisch dat een zonneboiler altijd de betere keuze is. Elektriciteit kun je breed inzetten: voor apparaten, verlichting, verwarming, laden of opslag in een thuisbatterij. Warmte is minder flexibel. Die moet goed worden opgeslagen en vooral beschikbaar zijn op het moment dat er warmtevraag is. Daarom draait een zonneboiler niet alleen om de collectoren op het dak.

De grootte van het boilervat, de warmtevraag in de woning of het gebouw en de samenwerking met de rest van de installatie bepalen samen hoeveel je er echt aan hebt.

Waarom slimme aansturing belangrijk is

Een zonneboiler werkt het best wanneer de opgewekte warmte niet alleen wordt opgeslagen, maar ook slim wordt gebruikt. Op zonnige momenten kan er veel warmte beschikbaar zijn, terwijl de warmtevraag op dat moment misschien laag is. Later op de dag, of op minder zonnige dagen, kan die warmtevraag juist hoger zijn.

Daarom is slimme aansturing belangrijk. Het systeem moet niet alleen warmte opslaan, maar ook bepalen wanneer die warmte het meeste oplevert. Bijvoorbeeld door het boilervat op het juiste moment op temperatuur te brengen, warmte vast te houden voor later of samen te werken met een andere warmtebron.

Dat is waar Wubbo verschil maakt. Wubbo kijkt naar de beschikbare zonnewarmte, de temperatuur in het boilervat en de warmtevraag in de woning of het gebouw. Daardoor kan de opgewekte warmte beter worden benut.

Met Wubbo haal je nog meer uit de zonneboiler. Door de warmte slim op te slaan en op het juiste moment te gebruiken, kan het rendement oplopen tot wel 80%. Zo wordt zonnewarmte niet alleen opgewekt, maar ook beter benut. Er gaat minder warmte verloren en de beschikbare warmte wordt beter verdeeld over warm water, verwarming en andere warmtevragen.

Zo wordt een zonneboiler meer dan alleen een systeem voor warm water. Met Wubbo kan zonnewarmte ook helpen om de verwarming te ondersteunen, doordat de zonneboiler beter samenwerkt met het boilervat, de verwarming en andere warmtebronnen in huis.

Een zonneboiler combineren met andere warmtebronnen

Een zonneboiler hoeft niet op zichzelf te staan. Juist in combinatie met andere warmtebronnen kan het systeem interessant worden. Denk aan een warmtepomp, cv-ketel, houtkachel-cv of elektrisch element.

De zonneboiler levert warmte wanneer de zon beschikbaar is. De andere warmtebron blijft beschikbaar voor momenten waarop er langere tijd weinig zon is, of wanneer de warmtevraag groter is dan de zonneboiler op dat moment kan leveren.

Dat maakt een zonneboiler flexibel. Voor de één draait het vooral om minder gasverbruik. Voor de ander gaat het om minder draaiuren van de warmtepomp of minder vaak hoeven stoken met hout. Welke combinatie het beste past, hangt af van de woning, het verbruik en de installatie die er al aanwezig is.

Zonneboiler met houtkachel-cv

Bij een houtkachel-cv speelt iets heel praktisch. In de winter is hout stoken vaak geen probleem, omdat er dan veel warmte nodig is. Maar in de zomer wil je meestal niet stoken. Met een zonneboiler kan de zon dat werk grotendeels overnemen. De warmte komt dan van het dak, zonder dat de houtkachel-cv aan hoeft.

“Voor ons was vooral de zomer belangrijk. Dan wil je niet stoken voor warm water. Met de zonneboiler komt die warmte gewoon van het dak. En in het voor- en najaar helpt de zon soms ook nog mee met de verwarming.”

Zonneboiler met warmtepomp

Ook naast een warmtepomp kan een zonneboiler een slimme aanvulling zijn. Dit is in de praktijk een van de meest voorkomende combinaties. Op zonnige dagen levert de zonneboiler warmte vanuit de zon, waardoor de warmtepomp minder vaak hoeft te draaien voor warm water.

“De warmtepomp hoeft in de zomer minder vaak aan. Dat was voor ons een fijne gedachte: minder geluid, minder draaiuren en toch warm water van de zon.”

Zonneboiler met cv-ketel

Heb je nog een cv-ketel? Dan kan een zonneboiler helpen om het gasverbruik voor warm water te verlagen. Vooral in huishoudens waar veel wordt gedoucht of dagelijks veel warm water nodig is, kan dat merkbaar verschil maken. De cv-ketel blijft dan beschikbaar als naverwarming.

In combinatie met Wubbo kan een zonneboiler in verschillende situaties waarde toevoegen. Niet omdat één combinatie altijd het beste is, maar omdat zonnewarmte slim kan samenwerken met wat er al in huis aanwezig is.

Wanneer past een zonneboiler bij jouw situatie?

Een zonneboiler is geen standaardoplossing die overal hetzelfde werkt. Het systeem moet passen bij de woning, het warmteverbruik en de installatie die er al staat.

Daarom kijkt INTU verder dan alleen het dak. We kijken naar de warmtevraag, de opslag in het boilervat, de bestaande warmtebronnen en de manier waarop Wubbo de warmte slim kan aansturen.

Zo wordt duidelijk of een zonneboiler echt waarde toevoegt en hoe zonnewarmte het beste kan samenwerken met de rest van de installatie.

Meer uit de zon halen?

Met een zonneboiler gebruik je zonnewarmte niet alleen op het moment dat de zon schijnt, maar sla je warmte op voor later. In combinatie met Wubbo kan die warmte slimmer worden ingezet voor warm water, verwarming en de samenwerking met andere warmtebronnen.

Benieuwd of een zonneboiler past bij jouw woning of installatie?

Dan kijken we samen naar jouw warmtevraag, bestaande systeem en de mogelijkheden voor slimme aansturing.